Wat komt er kijken bij het bezoeken van Spitsbergen met eigen zeilboot?

Voor onze reis naar Spitsbergen hebben we behoorlijk wat onderzoek gedaan, wat erg leuk en nuttig was. Hieronder beschrijven we onze tips en adviezen voor een bezoek aan Spitsbergen met je eigen boot, geschreven vanuit onze eigen ervaringen. Beschouw dit niet als ‘de waarheid’, ieders ervaring is persoonlijk en uniek. En vooral regelgeving kan wijzigen; in 2025 zijn er forse wijzigingen geweest omdat de Noorse regering het reizen naar Spitsbergen steviger wilde gaan reguleren.

Welke periode en hoe lang?

• Het is goed hier zeker 4-6 weken voor uit te trekken, inclusief heen- en terugreis vanuit Noorwegen. De overtocht is ca. 450 nm tot de eerste ankerplaats in het zuiden en de westkust is zo’n 200 nm lang.
• Veel boten vertrekken ergens in juni vanuit Tromsø. Hoe eerder in juni hoe kouder het nog kan zijn maar de kans op wildlife spotten is wel groter in juni.
• Het is beter om voor medio augustus weer terug te varen naar Noorwegen in verband met het weer dat vanaf dan slechter kan worden.
• Je hebt wat marge nodig om op een voldoende goed weervenster te kunnen wachten voor de terugtocht.
• De oversteek op de Barentszzee kan heel makkelijk en ook zeer pittig zijn. Bij een beetje wind (bft 4-5) kan er al een flinke zeegang staan met korte golven en door elkaar lopende golfpatronen. Waarschijnlijke oorzaak hiervan is de warme golfstroom die langs Noord Noorwegen richting Spitsbergen loopt.
• Goede bronnen voor windrichting, -sterkte en golfhoogtes zijn Barendswatch en YR.no.

=> Wij zijn op 29 juni vertrokken vanuit Tromsø en hadden tot medio augustus de tijd. We zijn op 31 juli gestart met de terugreis, omdat er toen een voldoende goed weervenster was (en de 1,5 week daarna niet meer). Ook hadden we toen al alles gezien wat we persé wilden zien.

Wij hadden op zowel de heen- als terugweg in het begin en op het eind een pittige oversteek met veel wind en zware zeegang. Het tussenstuk was beide keren rustig. Maar er zijn ook zeilers die een hele makkelijke oversteek hebben gehad. Dat was in 2025 vooral de derde week van juni (heen) en de derde week van juli (terug) met een stabiel hoge druk gebied.

We hebben in Spitsbergen dagelijks gebruik gemaakt van YR.no en voor de heen- en terugweg ook Barendswatch en PredictWind.

Welk deel bezoeken?

• De meeste boten blijven aan de westkust, een paar bezoeken ook de noordwest kust en enkelen varen heel Spitsbergen rond.
• Heel Spitsbergen rondvaren lijkt ons met een polyester boot niet verstandig in verband met kans op zee ijs.

=> Onze eerste ankerplaats was Dunøyhamna, iets ten noorden van de Hornsund in het zuiden. Vervolgens hebben we de Bellsund verkend, een deel van Isfjorden, de westkust naar het noorden en de hoek om tot Woodfjorden in het noordwesten. Dat fjord is weer ca. 100 nm verder varen (heen en terug), maar dat was het meer dan waard. We hebben juist aan de noordkust ijsberen gezien en het prachtige Woodfjord met Monacobreen gletsjer. De fjorden ten noorden van Ny-Ålesund en de Hornsund zijn volgens andere zeilers ook heel mooi maar hebben wij overgeslagen. Je moet toch keuzes maken of meer tijd uittrekken.

Internet en (4G) verbindingen

• We hebben Starlink op de boot en daarmee in heel Spitsbergen verbazend genoeg prima verbinding gehad (met uitzondering van 2 uur wereldwijde uitval, wat ons net gebeurde toen we op het meest afgelegen plekje van Spitsbergen lagen 😅.
• We hebben Iridium Go als backup, in basis voor oceaan oversteken, maar voor deze reis hadden we deze niet geactiveerd. Dat zouden we een volgende keer wel doen gezien de afgelegenheid van het gebied.
• 4G is er alleen in Longyearbyen en Ny-Ålesund.

IJs en ankerplaatsen

• Er zijn twee soorten ijs; pakijs (bevroren zeewater, zoals op de Noordpool) en ijs dat van gletsjers afbreekt.
• In de maand juni kan er nog pakijs in het noorden liggen (en soms ook in het uiterste zuiden, dat vanuit het oosten komt). De Norwegian Ice Service geeft goede informatie over ijskaarten rond Spitsbergen.
• Afgebroken ijs van gletsjers is er de hele zomer en soms ook (teveel) in ankerbaaien (in de buurt van een gletsjer). Dit ijs drijft op de wind maar soms ook op de getijdestroom. Dus de richting is niet altijd goed voorspelbaar.
• Het ijs bestaat veelal uit kleine (door het smelten sissende en borrelende) brokken, maar soms zijn er ook flinke ijsbergen. Door het warme water smelten ze aan de onderkant relatief snel, maar juist daardoor breken ze in stukken en als je daar dan net in de buurt bent, is dat toch gevaarlijk. Het is een behoorlijk geweld als zo’n stuk afbreekt en daarmee de hele ijsberg kan kantelen. We hebben dat een paar keer gezien en dan weet je weer waarom je niet vlak onder zo’n berg moet gaan liggen met je (bij)boot …
• Het is belangrijk flexibel te zijn in het zoeken naar een goede ankerplek en bereid zijn te verkassen als het niet goed voelt. De wind kan gedraaid zijn, en er kan door de gedraaide wind opeens ijs in de ankerbaai komen. Deze flexibiliteit noemt men de Spitsbergen-manier van ankeren 😊.  En bereid je voor op stevige valwinden gezien de vaak hoge bergen om de ankerplaatsen.
• Je moet sowieso van ankeren houden en goed anker, ankerlier en lange ketting hebben, want er zijn nauwelijks plekken waar je aan een steiger kunt liggen.

=> Wij hebben in de maand juli nergens pakijs gezien; de hele west- en noordwestkust was pakijs vrij. Alleen in de buurt van gletsjers was er ijs (afkalvend van de gletsjers). We zijn twee keer vroegtijdig vertrokken vanwege ijs en één keer was bij aankomst al duidelijk dat verblijven in de baai niet mogelijk was door teveel ijs (en moesten we nog een flink stuk doorvaren naar een volgende geschikte baai). In veel ankerbaaien is er helemaal geen gevaar op ijs, want die liggen ver genoeg van gletsjers af. We hebben daardoor niet vaak ankerwacht hoeven houden. Ankeren deden we vaak op dieptes tussen 10-20 meter, met soms wat flink weer dus vaak hebben we ketting tussen de 50-80 meter uitgegooid. In mooi weer met weinig wind is het spectaculair en ook goed te doen om door een ijsveld te varen richting de gletsjer. Uiteraard afhankelijk van de dichtheid van het ijsveld. Dat kan opeens van de ene op de andere dag er heel anders uitzien onder invloed van wind en stroming. 

Vergunningen tijdig aanvragen

• Het is belangrijk op tijd alle vergunningen aan te vragen. Op de website van Sysselmesteren is veel informatie hierover te vinden. Via hun online portaal kun je de vergunningen aanvragen. 
• Je hebt een vergunning nodig (1) om met je boot Spitsbergen te mogen bezoeken, (2) om een wapen te huren en eventueel (3) om alcohol in Longyearbyen te kunnen kopen. Voor het bezoeken van Virgohamna is sinds 2025 geen aparte vergunning meer nodig.
• Voor de vergunning om Spitsbergen met je boot te bezoeken moet je een zeilplan indienen van de route die je denkt te varen. Daarnaast moet je aantonen dat je goed verzekerd bent (boot en een goede SAR verzekering voor jezelf) of anders een bankgarantie hebt dat je een eventuele repatriëring zelf kan betalen. Ook moet je aantonen dat je veiligheidsmiddelen aan boord hebt zoals EPIRB, reddingsvlot, AIS, marifoon, telefonisch bereikbaar zijn, etc.
  
• Daarnaast moet je een vergunning aanvragen voor het huren van een wapen. Het huren van een wapen is noodzakelijk (en ook verplicht) om je te beschermen tegen ijsberen als je het land op gaat buiten Longyearbyen en Ny-Ålesund.  Daarvoor moet je twee zaken aanleveren: een bewijs dat je met een grootkaliber geweer kan omgaan en een bewijs van goedgedrag (VOG, officieel vertaald in het engels).
• Als je alcohol wilt kopen in Longyearbyen moet je daar ook een vergunning voor aanvragen. Maar met een vliegticket (vliegen van of naar Longyearbyen) kan het ook. De alcohol in Longyearbyen is wat goedkoper dan in Noorwegen zelf, maar het scheelt niet zoveel. 
• Het is handig al deze vergunningen uitgeprint bij je te hebben voor het geval je controle krijgt.

=> Wij zijn 6 maanden van te voren gestart met het aanvragen van de vergunningen. Dat is ruim op tijd. Het bewijs dat we kunnen omgaan met een grootkaliber geweer hadden we toen al in bezit. Het zeilplan hebben we gemaakt op basis van routes die andere zeilers eerder hebben gevaren. Onze ervaring en wat we van andere zeilers hebben gehoord is dat er niet heel strak wordt gecontroleerd op het exacte plan. Door weer of wind moet je ook kunnen afwijken van je originele plan.

We hebben een goede verzekering voor onze boot en een goede SAR verzekering voor ons zelf, dus daarom hadden we geen bankgarantie nodig.

Wij hebben het bewijs van kunnen omgaan met een geweer gehaald door een korte schiettraining bij een Nederlandse schietvereniging. De vereniging had een bewijs van kunnen omgaan met zo’n zwaar kaliber geweer in het engels opgesteld. We hebben online een VOG aangevraagd en deze zelf in het engels vertaald. Dat was voldoende. Wij hebben het geweer bij een buitensportzaak in Longyearbyen gehuurd en van te voren online gereserveerd. Hier zijn flinke kosten aan verbonden. Reken op minimaal 200-300 euro per week.

Wij hebben geen alcoholvergunning aangevraagd, want onze dochter had een vliegticket.

We zijn één keer gecontroleerd door de Sysselmesteren, wat een erg leuk en gezellig bezoek was, in de verst afgelegen baai in Spitsbergen. We zijn gecontroleerd op vergunningen, paspoorten, geweer, contract geweer verhuur. Het hielp dat we dit allemaal netjes uitgeprint en in een map bij elkaar hadden zitten. Ze schijnen soms ook op alcoholgebruik van de schipper te controleren, maar die controle hebben wij niet gehad. Niet dat dat uitgemaakt had ;-). Ook kregen we een beetje een (strik)vraag of we berenspray aan boord hadden. Dat is namelijk absoluut verboden (het hebben danwel invoeren), en dat wisten we.

Uit- en inklaren in Noorwegen

• • Bij vertrek uit Noorwegen moet je uitklaren bij de politie. Spitsbergen is onder Noors bestuur maar is wel een ander land. Je verblijf op Spitsbergen telt ook niet mee voor je verblijf in Noorwegen (3 maanden grens).
  • Als je Noorwegen weer binnenkomt moet je inklaren bij de politie.
  • Als je Spitsbergen verlaten hebt moet je binnen 4 weken een formulier invullen via de website van de Sysselmesteren welke regio’s je hebt bezocht, hoe lang je daar bent geweest en wat je belangrijkste doel was.
  • Onder zeilers was er een discussie of je je voor Spitsbergen moet aanmelden bij SafeSeaNet, een Noorse organisatie voor het kunnen monitoren van zeevarenden (in Noorwegen alleen voor schepen > 15m). Inmiddels staat op de website van Sysselmesteren dat je dit inderdaad moet doen. Best wel een proces dus niet last-minute ‘even’ doen. Bestaat uit twee stappen: jezelf registreren en je reis ingeven. De registratie is gemaakt voor (grote) commerciële schepen, dus tijdens de registratie moet je wat creatief zijn als particuliere zeilboot.

=> Wij hebben het uit- en inklaren bij de politie in Tromsø gedaan nadat we per mail een afspraak hadden gemaakt. We hebben ons aangemeld bij SafeSeaNet voor de oversteek naar Spitsbergen en onze route van Noorwegen naar Spitsbergen geregistreerd. Voor de terugreis hebben we dit niet gedaan.

Aangescherpte regels bezoek Spitsbergen sinds 2025

• Sinds januari 2025 zijn de regels om Spitsbergen te bezoeken flink aangescherpt om de impact van toerisme op de natuur te beperken.
• Dit kan elk jaar worden aangepast dus zorg dat je zelf de laatste stand van zaken kent.
• Voor individuele zeilers komt het er op neer dat je niet meer met een drone mag vliegen in beschermde gebieden, nationale parken en natuurreservaten (alle groen en paarse gebieden op het kaartje) en dat je gepaste afstand van ijsberen, walruskolonies en vogelkliffen moet houden.
• IJsberen – 300 meter gedurende het grootste deel van het jaar, 500 meter in het voorjaar (1 maart-30 juni). Daarnaast geldt er een verplichting om actief uitwijkende maatregelen te nemen: als je boot bijvoorbeeld voor anker ligt en een nieuwsgierige ijsbeer nadert, moet je je onmiddellijk terugtrekken om de minimumafstand te behouden.
• Walruskolonies – een minimale afstand van 150 meter tot walruskolonies voor boten en een maximale snelheid van 5 knopen voor boten vanaf 300 meter afstand. Er is geen wettelijke minimumafstand op het land, maar er is een aanbevolen minimumafstand van 150 meter.
• Vogelreservaten – er gelden al enige tijd voorschriften die de toegang tot sommige vogelreservaten en broedkolonies beperken, vooral tijdens het broedseizoen.
  

Veel motoren en zelfredzaamheid

• Je moet rekening houden met veel motoren. Vaak is er in de zomer lichte wind en als je op bezeilbare wind wilt wachten wordt je reisschema langer. Dus het is belangrijk een betrouwbare motor te hebben.
• Je moet voldoende diesel bij je hebben. Je kunt in Longyearbyen en Ny-Ålesund tanken. Diesel heeft ongeveer dezelfde prijs als het vasteland, maar in Ny-Ålesund was de diesel paar kronen goedkoper.
• Op veel plekken ben je alleen, dus het is ook belangrijk om zelfredzaam te zijn bij technische problemen. Wij lagen bijna altijd alleen in een ankerbaai op een paar keer na.
• Veelal waren er wel kleinere cruiseschepen overdag op plekken aanwezig waar de toeristen onder begeleiding van gidsen aan land gaan. Die waren altijd heel vriendelijk en behulpzaam. Er varen ook zo’n 10-20 wat kleinere charter zeilboten rond. Niet charter zeilboten zoals wij waren er in juli 2025 in heel Spitsbergen zo’n 10-15 (max) is onze schatting.
• Voor heel Spitsbergen is er alleen in Longyearbyen een supermarkt om eten te kopen. Die supermarkt is goed gesorteerd en de prijzen vielen ons mee (vergelijkbaar met Noorwegen).
• Afval kan je alleen in de haven van Longyearbyen kwijt.

=> Wij hebben de de heenweg in Ny-Ålesund diesel getankt en op de terugweg in Longyearbyen. In totaal hebben we in Spitsbergen 117 uur (van de 135 uur) gemotord. Op de heenreis 36 uur (van de 67 uur ) en op de terugreis 44 uur (van de 135 uur). Onze regel is dat we onder de 4 knopen de motor aanzetten.

We hebben heel veel boodschappen van te voren in Tromsø (en Finnsness) gedaan en in Longyearbyen alleen nog wat groentes voor de terugweg gekocht. Het scheelt dat je gezien de watertemperatuur (<8 graden) je bilges als koelkast kan gebruiken. In de supermarkt kan je ook gedroogd voedsel kopen van het merk REAL en de naam Turmat. Alleen maar even kokend water erop en klaar is kees. Vrij prijzig maar het smaakte verbazingwekkend goed!

Temperatuur 

• Het is belangrijk om goede, warme zeilkleding te hebben. De temperatuur ligt zo tussen de paar graden boven nul en 15-18 graden bij zonnige dagen. In het noorden is het vaak kouder.
• Een goede kuiptent kan ook helpen tegen de kou.
• Het is noodzakelijk om een betrouwbare verwarming aan boord te hebben. Met soms een dag en nacht temperatuur van 3 graden draait de verwarming 24 uur per dag. Alhoewel wij een 33 ft zeilboot hebben ontmoet met twee studenten die het bewust zonder verwarming deden (om diesel te sparen). Maar dan heb je veel lagen kleding nodig 😅

=> Wij hebben heel veel plezier gehad van de warme thermische survival pakken, handschoenen en muts die we in Svolvær (pak 280 euro per stuk) hadden gekocht. Die hebben we varend heel veel aan gehad en het daardoor nooit koud gehad. Door die warme pakken hebben we de kuiptent nooit gebruikt. Meerdere laagjes met wollen ondergoed werkt ook heel goed.

Navigatie en vinden van goede ankerbaaien

• De Navionics kaart op de plotter deed het in het aller-uiterste noorden niet, en schoot in een storing. Dat konden we oplossen door Navionics kaart op de iPad en de SavvyNavvy kaarten op de iPad/iPhone. Dat werkte prima voor ons. Het leert je wel dat je qua kaarten ofwel papier (bv Den Norske Los) ofwel een tweede navigatiebron (Savvy Navvy) dient te hebben!
• Soms week de diepte in werkelijkheid fors af van de kaart. Dit was vooral bij de invaart van Hamiltonbukta, die in werkelijkheid veel dieper was dan op de kaart. Maar verbazingwekkend klopte het ook heel vaak wel. We hebben geen nare verrassingen gehad waarbij de diepte lager was dan voorspeld, maar we waren op veel ankerplaatsen wel erg voorzichtig.
• Wij hebben de volgende twee cruising-guides gebruikt: ‘Sail to Svalbard by Jon Amtrup’ and the ‘Norwegian Cruising Guide 8th edition Vol. 5 Svalbard & Jan Mayen’.
• In combinatie met blogs van zeilers die er al zijn geweest en Harbourmaps (online informatiebron over ankerplaatsen) hadden we ruim voldoende informatie over bestemmingen en ankerplaatsen.
• Je kunt ook Den Norske Los gratis downloaden. Daar staat ook heel veel informatie in, maar die hebben we uiteindelijk niet gebruikt.
• Wij gebruiken PredictWind om ons track te zetten. Tevens kunnen we hiermee ook zorgen dat onze AIS positie altijd zichtbaar is, ook als we ver van het vasteland zijn.

Kortom, zeilen naar Spitsbergen vraagt de nodige voorbereidingen. Ook is het daar komen én zijn een behoorlijk intense ervaring. Maar dit alles is het meer dan waard!!!